Update jeugdzorg: samen houden we vaktherapie op de kaart als onmisbaar onderdeel van de jeugdzorg

De jeugdzorg is volop in beweging. Landelijke en gemeentelijke hervormingen houden ons scherp op de positie van vaktherapie in de jeugdzorg. Het doel van Vaktherapie Nederland is helder: ieder kind dat baat heeft bij een ervaringsgerichte aanpak, houdt daar ook toegang toe. 

In dit bericht praten we jou als vaktherapeut bij over onze koers, de ondernomen acties en de manier waarop jij zelf de lokale positie van vaktherapie kunt versterken. 

Landelijke strategie: prioriteit nummer één 

Onze strategie is erop gericht om vaktherapie stevig te verankeren in de landelijke kaders. Door aan de voorkant op landelijk niveau mee te praten, creëren we ruimte waar jij op lokaal niveau weer op voort kunt bouwen. Op landelijk niveau gaat het om vertegenwoordiging van vaktherapie in de ‘vijfhoek’ en lobby in Den Haag.  

• Vertegenwoordiging in de ‘vijfhoek’: samen met tien andere beroepsverenigingen vormen we de Samenwerkende Beroepsverenigingen Jeugd (SBJ). SBJ is de officiële gesprekspartner binnen de 'vijfhoek' die zich bezighoudt met de Hervormingsagenda Jeugd. Deze ‘vijfhoek’ bestaat uit het Rijk, gemeenten (VNG), cliëntenorganisaties, brancheorganisaties en professionals (SBJ). Binnen dit overleg is de beheersbaarheid van zorgkosten een centraal thema.  

Vanuit het ministerie zijn maatregelen geopperd om 'lichte' vormen van jeugdhulp uit te sluiten waarbij soms onterecht wordt gesuggereerd dat vaktherapie bij de decentralisatie in 2015 niet is meegekomen met de Jeugdwet.    Het SBJ geeft hierop een duidelijke no-go: vaktherapie is een essentieel, ervaringsgericht onderdeel van de zorg en het uitsluiten hiervan leidt tot minder maatwerk en juist kostbare trajecten. 

Om geen kans onbenut te laten, zetten we naast deze overlegtafel ook in op het politieke speelveld. 

• Brief aan de formatietafel (19 januari 2026): het gaat hierbij om een positieve, informerende brief om vaktherapie kenbaar te maken bij de nieuwe coalitie. De kernboodschap is dat juist het ervaringsgerichte karakter van vaktherapie een ingang biedt die voor veel kinderen en jongeren effectiever is dan alleen een verbale aanpak. Vaktherapie kenmerkt zich bovendien door de veelzijdige mogelijkheden voor maatwerk binnen de brede sector jeugdhulp. We roepen de formatie op te kiezen voor een zorgstelsel waarin de juiste expertise op de juiste plek wordt benut.
  • Brief aan formerende partijen

• Brief aan Kamerleden (28 januari 2026): in deze brief zijn we explicieter over de zorgelijke ontwikkelingen in de jeugdzorg. We hebben Kamerleden met jeugdzorg in hun portefeuille gewezen op de onmisbare waarde van vaktherapie. Daarnaast hebben we gewaarschuwd dat het beperken of schrappen van vaktherapie vanwege landelijke en lokale bezuinigingen niet leidt tot besparingen, maar juist tot duurdere zorgtrajecten, verlies van maatwerk en langere wachtlijsten. Specifiek voor het wetgevingsoverleg over het begrotingsonderdeel Jeugd op 2 februari 2026 hebben we de Kamerleden voorzien van concrete vragen voor de staatssecretaris. Om Kamerleden de meerwaarde van vaktherapie zelf ook te laten ervaren, hebben we ze uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek en een werkbezoek. 
  • Brief aan kamerleden
  • Bijlage brief aan kamerleden

Daarnaast: bouwen aan informatie en regionale inzet 

Naast de landelijke lobby zijn we op de achtergrond hard bezig met de ondersteuning van jou als vaktherapeut in de dagelijkse praktijk.  

• Jeugd Informatie Pakket (JIP) op www.vaktherapienederland.nl/belangenbehartiging/jeugdhulp: we bieden een uitgebreid dossier aan informatie rondom de jeugdzorg. Deze informatie hebben we destijds gebundeld onder de noemer Jeugd Informatie Pakket (JIP). Op dit moment zijn we bezig met het actualiseren van deze informatie. Daarnaast kijken we hoe we de informatie overzichtelijk kunnen weergeven zodat je eenvoudig kunt vinden wat op jou van toepassing is. Door de informatievoorziening voor jou als vaktherapeut te verbeteren, helpen we je om nieuwe inzichten, informatie en beschikbare materialen direct in te zetten op lokaal of regionaal niveau. Zo ondersteunen we je met de juiste argumenten en handvatten voor het versterken van jouw lokale positie.

Bijlage brief + verwijzen naar toelichting wellicht hier (“ben je benieuwd hoe (…) precies zit?...”

• Vaktherapie voor jeugd op lokaal of regionaal niveau: signalen vanuit de praktijk. Op lokaal of regionaal niveau zien we als Vaktherapie Nederland grote verschillen tussen gemeenten als het gaat om de inkoop van jeugdzorg. Om op landelijk niveau ons werk goed te doen, ontvangen we graag signalen vanuit de praktijk. Staat vaktherapie onder druk binnen jouw gemeente, dan maken we een afweging hoe we je kunnen ondersteunen met de middelen die we hebben. Er is veel informatie waar je zelf al mee aan de slag kunt, zie bijvoorbeeld de brief aan 10 voor de Jeugd waaruit je kunt putten.

Benieuwd naar de juridische kaders voor vaktherapie binnen de jeugdhulp? In deze toelichting hebben we de juridische ruimte en inhoudelijke argumenten voor zelfstandige vaktherapeuten voor je op een rij gezet. 

Deel vooral ook je succes: kiezen gemeenten in jouw regio bewust voor een brede toegang tot vaktherapie? Deze best practices kunnen we als Vaktherapie Nederland delen met andere leden en met gemeenten. LINK naar best practices. Signalen die we binnenkrijgen kunnen wij vertalen richting onze gesprekspartners. 

Wil je weten hoe een aantal andere gemeenten het succesvol aanpakken? Op deze pagina vind je een handig boekje met daarin zes uitgewerkte voorbeelden. 

Wat je zelf kunt doen: de kracht van het collectief 

Omdat wij ons focussen op de landelijke ontwikkelingen en situaties sterk verschillen per regio en per gemeente, is jouw inzet op lokaal niveau cruciaal. Wij vragen jou als vaktherapeut om lokaal de regie te nemen. Hieronder geven we je een aantal tips. 

• Verenig je: zoek collega‑vaktherapeuten in je regio op en vorm een collectief. Samen sta je veel sterker in het gesprek met gemeenten dan individueel. Betrek ook lokale zorgorganisaties en jeugdhulpaanbieders en laat hen zich uitspreken over de toegevoegde waarde van vaktherapie.  

• Benut de beschikbare informatie: gebruik de informatie in dit bericht, de brieven die zijn gestuurd en andere ondersteunende informatie op de website als bronmateriaal voor je eigen contacten met gemeenten. Link naar JIP etc 

• Wees proactief: verdiep je tijdig in hoe zaken in jouw gemeente of regio zijn geregeld. Lees aanbestedingsstukken zorgvuldig, bekijk nota’s van inlichtingen en maak actief gebruik van de mogelijkheid om vragen te stellen. Neem hierbij ook de vragen én antwoorden van andere aanbieders mee. Die geven vaak waardevolle context en signaleren knelpunten waarop jij kunt aansluiten in je eigen onderbouwing. Wacht niet af tot beleid al is vastgesteld: laat vroeg van je horen, zodat je invloed kunt uitoefenen voordat besluiten definitief worden en de koers al vastligt. 

• Steek het positief in: ga uit van een gedeelde ambitie. Gemeenteambtenaren willen net als wij toegankelijke, passende en doelmatige jeugdzorg. Toon begrip voor de druk en complexiteit van hun opdracht en positioneer jezelf als partner in plaats van tegenpartij. Denk actief mee in oplossingsrichtingen en benadruk hoe vaktherapie in de gehele breedte van het jeugddomein kan worden ingezet: van preventieve inzet en lichte jeugdhulp tot volwaardige specialistische behandeling.  

Vaktherapie is geen losse interventie die eenvoudig weg te snijden is. Dit staat ook centraal in onze brieven aan de politiek. Onderbouw waarom vaktherapie juist bijdraagt aan passende zorg en schets goed de breedte van het aanbod. Zo help je gemeenten om beter afgewogen besluiten te nemen die aansluiten bij jullie gezamenlijke opgave. 

Samen houden we vaktherapie op de kaart als onmisbaar onderdeel van de jeugdzorg.