Reactie op wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet

Als jongeren en ouders ondersteuning nodig hebben, moeten ze snel passende hulp kunnen krijgen. Daarom krijgen gemeenten vanuit de overheid de verplichting een lokaal team te organiseren waar jongeren en hun ouders laagdrempelig terecht kunnen met hulpvragen.

Er ligt vanuit het kabinet inmiddels een wetsvoorstel om de reikwijdte van de Jeugdwet te bepalen: de Wet Reikwijdte. Dit wetsvoorstel maakt deel uit van een breed pakket aan maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd van Rijk, gemeenten, professionals, jongeren en aanbieders.

Het wetsvoorstel is via internetconsultatie voorgelegd. Verschillende partijen hebben hierop gereageerd, waaronder wij als Vaktherapie Nederland vanuit de Samenwerkende Beroepsverenigingen Jeugd (SBJ). 

Lees hier de reactie op het wetsvoorstel vanuit de Samenwerkende Beroepsverenigingen Jeugd.

Als Vaktherapie Nederland waarderen we de intentie van het wetsvoorstel: een stevige pedagogische basis, preventie, het benutten van de eigen kracht van jongeren en hun ouders en meer samenhang en samenwerking rond jeugd en gezin. Maar we missen ruimte voor maatwerk en professionele autonomie en zorgvuldigheid bij de afbakening van wat onder jeugdhulp valt.

Maatwerk
Veel vaktherapeuten werken met groepen. Groepsaanbod zien we als waardevol, wanneer dit passend is. Maatwerk moet leidend zijn. De hulpvraag van de jongere of het gezin bepalen de vorm, de setting en de intensiteit van de hulp. Zo sluiten vraag en aanbod bij elkaar aan en wordt tijdig passende zorg geboden. Bij een wettelijke voorkeur of zelfs verplichting voor groepshulp kan een mismatch ontstaan tussen de hulpvraag van de jongere of het gezin en het aanbod. Daarnaast kan het inzetten op groepshulp tot vertraging leiden in het bieden van passende zorg. Bovendien is groepshulp niet voor ieder kind passend, soms is het zelfs onveilig. Vaktherapie is juist krachtig doordat de behandelaar de ervaringsgerichte interventies kan afstemmen op het individu. Wettelijke ruimte voor maatwerk is daarom noodzakelijk.

Autonomie
Professionele autonomie en vakinhoudelijk oordeel moeten wat ons betreft leidend zijn. In het wetsvoorstel zien we een getrapte hulpverlening: als professional moet je je verhouden tot wettelijk vastgelegde stappen. Dit maakt de professionele beoordeling, diagnostiek en het behandeladvies ondergeschikt aan wettelijke en beleidsmatige criteria. Als professional heb je minder ruimte om tijdig op te schalen wanneer dit nodig is. Dit kan leiden tot onderbehandeling, onvoldoende passende hulp en vertraging. We zien een spanning tussen het belang van de jongere en het gezin en de systeem- of beheersdoelen. Als Vaktherapie Nederland vinden we het essentieel dat deskundige professionals beslissen over noodzakelijke en passende hulp, op basis van professionele standaarden en kennis van de jongere, het gezin en de context. Zonder dat dit primair is vastgelegd of beperkt wordt door wetgeving.

Afbakening van jeugdhulp
Het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet bevat geen expliciete keuzes over welke vormen van jeugdhulp wel of niet onder de Jeugdwet vallen, of welke interventies binnen de jeugdhulp mogen worden ingezet. Deze afbakening wordt doorgeschoven. Naar gemeenten om hier lokaal keuzes in te maken of naar een later moment waarop dit mogelijk via een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) (lagere wetgeving) wordt vastgelegd.

Voor vaktherapie is dit een zorgelijke ontwikkeling. In de huidige praktijk zien we dat gemeenten uiteenlopende keuzes maken. Dit vergroot het risico op regionale verschillen en ongelijke toegang tot zorg. Daarnaast hebben wij signalen ontvangen dat in beleidsdiscussies de optie is genoemd om vaktherapie in het geheel buiten de Jeugdwet te plaatsen en hiermee uit te sluiten van reguliere jeugdhulp. Daarmee zijn wij het als Vaktherapie Nederland fundamenteel oneens. Andere beroepsverenigingen, branches en cliëntenorganisaties steunen ons in dit standpunt.

Vaktherapie is een bewezen, effectieve en veilige vorm van hulpverlening, ook voor jeugdigen en gezinnen. Het is breed inzetbaar: preventief, binnen lokale teams en in de aanvullende en specialistische jeugdhulp. Vanuit Vaktherapie Nederland hanteren wij daarom een heldere en consistente lijn: vaktherapie is en blijft een integraal onderdeel van de reguliere jeugdhulp.

Het is cruciaal dat effectieve, erkende en professioneel verantwoorde vormen van jeugdhulp, waaronder vaktherapie, niet onbedoeld of beleidsmatig uitgesloten kunnen worden. Wat ons betreft staat ook hier het deskundig oordeel van gekwalificeerde professionals centraal: zij beoordelen, op basis van professionele standaarden, actuele kennis en de specifieke context van het kind en het gezin, welke hulp noodzakelijk en passend is.

Onze oproep
We zien dat het wetsvoorstel grote impact heeft op de toegang tot jeugdhulp, de kwaliteit en veiligheid van zorg en op de autonomie van jeugdprofessionals. We roepen het kabinet daarom op het wetsvoorstel in onderlinge samenhang te heroverwegen en professionals en beroepsverenigingen structureel te betrekken bij de uitwerking. Hierbij zijn ruimte voor maatwerk, vakmanschap en professionele afwegingen essentieel. Alleen zo kan worden geborgd dat de ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen tijdig, passend en zorgvuldig blijft.